Erythrailı Koşucu Marcus Aurelius Nikomakhos
DOI:
https://doi.org/10.36991/Öz
Ionia kenti Erythrai İ.S. 3. yüzyılda yurttaşı ve danışma meclisi üyesi olan M. Aur. Nikomakhos’u bir heykelle onurlandırmıştır. Onurlandırmayı içeren ve edisyonu burada ilk kez verilerek etraflıca değerlendirilen yazıtta onurlandırılan şahsiyet, kutsal oyunlardaki zaferlerinden ötürü παράδοξος, πλειστονείκης, ἱερονείκης ve τριαστής unvanlarını kazanan son derece başarılı bir koşucu (dromeus) olarak takdim edilmektedir. Τριαστής (üç zaferli) unvanı edebi kaynaklarda ve epigrafik belgelerde oldukça nadir belgelenmiş olup genel anlamda tek bir festivalde üç farklı dalda galip gelen bir sporcuyu tanımlamak için kullanılmıştır. Nikomakhos zaferlerinden dolayı sayısız kentin yurttaşlığını edinmiştir (onu aynı zamanda kendi bouleutesi olarak da anan Khios, Ephesos ve Tralleis yurttaşlıkları özellikle belirtilmektedir). Yazıtta bu bilgiyi takiben verilen liste Erythrailı atletin çocuklar kategorisinde elde ettiği beş zaferi sıralamaktadır: Sardeis’te düzenlenen Koina Asias’ta stadion koşusu; Tralleis’te düzenlenen Phythia’da uzun mesafe koşusu (dolikhos); Hierapolis’te düzenlenen Phythia’da; Nikomedeia’da düzenlenen Koina Bitynias’ta ve Perinthos’ta düzenlenen Aktia’da silahlı koşu. Heykel kaidesi uzun süre deniz suyunun içinde kaldığından Nikomakhos’un aralarında gençler (ageneioi) ve büyükler (andres) kategorilerinde olanlar da dahil elde ettiği diğer zaferler maalesef kayıptır. Bu şekilde tahrip olan metin 12–14 satır tutmaktadır. Kayıp satırlarda Khios ve Ephesos’ta düzenlenen oyunlar da bulunmuş olmalıdır, zira Nikomakhos kendini bu kentlerin yurttaşı ve bouleutes’i olarak tanıtmaktadır. Atlet zaferlerinin büyük bir kısmını Anadolu’da kazanmış, buna karşın onurlandırma sırasında Kıta Yunanistan ve İtalya’da kutlanan önemli periyodik agon’larda elde ettiği zafere dair hiç bir veri bulunmamaktadır.
İndirmeler
Referanslar
Dimitrova, Theoroi N. M. Dimitrova, Theoroi and Initiates in Samothrace: The Epigraphical Evidence, Princeton 2008 (Hesperia Suppl. 37).
Fortuin, Sport R. W. Fortuin, Der Sport im augusteischen Rom. Philologische und sport-historische Untersuchungen (mit einer Sammlung, Übersetzung und Kommentierung der antiken Zeugnisse zum Sport in Rom), Stuttgart 1996.
Franke – Nollé, Homonoia-Münzen P. R. Franke – M. K. Nollé, Die Homonoia-Münzen Kleinasiens und der thrakischen Randgebiete I, Saarbrücken 1997 (Saarbrücker Studien zur Archäologie und Alten Geschichte 10).
Frisch, Papyri P. Frisch, Zehn agonistische Papyri, Opladen 1986.
Gouw, Griekse atleten P. Gouw, Griekse atleten in de Romeinse Keizertijd (31 v. Chr.– 400 n. Chr.), Amsterdam 2009.
Herz 1998 P. Herz, Addenda agonistica I. Koina Asias in Sardeis, Epigr. Anat. 30, 1998, 133–136.
Huttner, Lycus Valley U. Huttner, Early Christianity in the Lycus Valley, Leiden 2013.
I.Ankara I S. Mitchell – D. French, The Greek and Latin Inscriptions of Ankara (Ancyra) I, München 2012 (Vestigia).
I.Ephesos H. Wankel – C. Börker – H. Engelmann – R. Merkelbach u.a., Die In-schriften von Ephesos I–VIII, Bonn 1979–1984 (IK 12–17,4).
I.Erythrai H. Engelmann – R. Merkelbach, Die Inschriften von Erythrai und Klazo-menai, 2 Bde., Bonn 1972 (IK 1–2)
I.Iasos W. Blümel, Die Inschriften von Iasos, Bonn 1985 (IK 28).
I.Perge S. Şahin, Die Inschriften von Perge I–II, Bonn 1999/2004 (IK 54, 61).
I.Perinthos M. H. Sayar, Perinthos-Herakleia (Marmara Ereglisi) und Umgebung. Ge-schichte, Testimonien, griechische und lateinische Inschriften, Wien 1998.
I.Sinope D. H. French, The Inscriptions of Sinope I, Bonn 2004 (IK 64).
I.Smyrna G. Petzl, Die Inschriften von Smyrna I–II.2, Bonn 1982–1990 (IK 23, 24,1–2).
I.Tralleis F. B. Poljakov, Die Inschriften von Tralleis und Nysa, Bonn 1989 (I.K. 36/1).
Klose, Smyrna D. O. A. Klose, Die Münzprägung von Smyrna in der römischen Kaiserzeit, Berlin 1987.
Leschhorn 1998 W. Leschhorn, Die Verbreitung von Agonen in den östlichen Provinzen des römischen Reiches, in: Colloquium „Agonistik in der römischen Kaiserzeit“. Landhaus Rothenberge bei Münster, 25.–27. Oktober 1995, Stadion 24/1, 1998, 31–57.
Moretti, IAG L. Moretti, Iscrizioni agonistiche greche, Rom 1953.
Petzl – Schwertheim, Hadrian G. Petzl – E. Schwertheim , Hadrian und die dionysischen Künstler. Drei in Alexandria Troas neugefundene Briefe des Kaisers an die Künstler-Vereinigung, Bonn 2006 (Asia Minor Studien 58).
Quaß, Honoratiorenschicht F. Quaß, Die Honoratiorenschicht in den Städten des griechischen Ostens. Untersuchungen zur politischen und sozialen Entwicklung in hellenisti-scher und römischer Zeit, Stuttgart 1993.
Ritti, Fonti T. Ritti, Hierapolis I: Scavi e ricerche. Fonti letterarie ed epigrafiche, Rom 1985 (Archeologica 53).
Robert, Opera minora L. Robert, Opera minora selecta, Amsterdam 1969–1990.
Roueché, Performers C. Roueché, Performers and partisans at Aphrodisias in the Roman and late Roman periods. A study based on inscriptions from the current excavations at Aphrodisias in Caria, London 1993.
Slater 2012 W. Slater, The Victor’s Return, and the Categories of Games, in: P. Mart-zavou – N. Papazarkadas (Hrsgg.), Epigraphical Approaches to the Post-classical Polis: Fourth Century BC to Second Century AD, Oxford 2012, 139–164.
Strasser 2003 J.-Y. Strasser, La carrière du pancratiaste Markos Aurèlios Dèmostratos Da¬mas, BCH 127, 2003, 251–299.
von Papen 1908 F. G. von Papen, Die Spiele von Hierapolis, Zeitschrift fur Numismatik 26, 1908, 161–182.
Wallner, Soldatenkaiser Chr. Wallner, Soldatenkaiser und Sport, Frankfurt a. M. 1997 (Grazer altertumskundliche Studien).
Weiß 1998 P. Weiß, Festgesandtschaften, städtisches Prestige und Homonoiaprägungen, in: Colloquium „Agonistik in der römischen Kaiserzeit“. Landhaus Rot¬henberge bei Münster, 25.–27. Oktober 1995, Stadion 24/1, 1998, 59–70.
Ziegler, Städtisches Prestige R. Ziegler, Städtisches Prestige und kaiserliche Politik. Studien zum Festwesen in Ostkilikien im 2. und 3. Jahrhundert n. Chr., Düsseldorf 1985.
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 PHILIA. Uluslararası Eskiçağ Akdeniz’i Araştırmaları Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Philia Dergisi, 2024 yılından itibaren yayın sürecinde önemli bir değişikliğe gitti. Önceki yıllarda sadece basılı olarak yayımlanan dergi, artık Phoibos Publishing Company tarafından yayımlanıyor ve Açık Erişim olarak dijital ortamda da sunuluyor.
PHILIA 'nın Açık Erişim politikası Budapeşte Açık Erişim Girişimi (BOAI) ilkeleriyle tamamen uyumludur. PHILIA 'da yayınlanan tüm makaleler Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-SA 4.0) altında lisanslanmıştır. Bu lisans, tüm kullanıcıların dergide yayınlanan makaleleri, veri setlerini, şekilleri ve ek materyalleri, yazar(lar)a, makale başlığına, dergi alıntısına ve DOI'ye (Dijital Nesne Tanımlayıcı) uygun şekilde atıfta bulunulması koşuluyla herhangi bir platformda kopyalamasına, paylaşmasına ve yeniden dağıtmasına izin verir.
