Topos Inscriptions from the Theatre of Aizanoi
DOI:
https://doi.org/10.36991/PHILIA.202512Anahtar Kelimeler:
Aizanoi, Tiyatro, Topos yazıtları, phylai, Seyirciler.Öz
Bu makalede, Kütahya’nın Çavdarhisar İlçesi’nde yer alan Aizanoi Antik Kenti tiyatrosunda tespit edilen otuz üç topos yazıtı incelenmektedir. Bunlardan otuzu, 2020 yılında yapının orkestra, ima cavea ve diazoma’sında gerçekleşen kazı çalışmaları sırasında kayıt altına alınmış yeni yazıtlardır. Geriye kalan üç yazıt ise daha önce yayımlanmış olmakla birlikte, konu ve tartışma bağlamında burada yeniden ele alınmıştır. Tespit edilen yazıtlardan altısı, yapının ima cavea’sında in situ olarak korunmaktadır (no. 1–6). On bir yazıt, diazoma duvarına ait bloklar üzerinde yer almakta olup (no.7–17), geri kalanlar ise çökmüş durumdaki summa cavea’ya ait gradus blokları üzerindedir (no. 18–33). Ima cavea’daki yazıtlar en erken MÖ 1. yüzyılın sonuna tarihlenmektedir. Summa cavea ve diazoma duvarındaki yazıtlar ise en erken MS 2. yüzyıl ortalarına aittir. Ima cavea’nın doğudan batıya ilk dört cuneus’unda ve altıncı cuneus’unun ön sıralarında yer alan yazıtlar, kentin phyle adlarını taşımaktadır. Bunlardan Hadriane ve Asklepias phyle’leri daha önce bilinirken, Dionysias ve Metroas ise listeye yeni eklenen phylai’dir. İkinci cuneus’taki yazıtta yalnızca son iki harfi korunmuş olan ismin, daha önce bilinen Heraklea phyle’sine ait olduğu düşünülmektedir. Böylece yazıtlar Aizanoi’da beş phylai bulunduğunu ortaya koymuştur. Diazoma ve summa cavea üzerindeki yazıtlar ise, birkaç fragman, bir sınır yazıtı ve taş ustalarına ayrılmış bir gradus bloğu dışında, bu yerleri ayırtmış ve belki de bu kısmın inşasına finansal destek sağlamış bireylerin isimlerini taşımaktadır.
İndirmeler
Referanslar
Arslan – Özhan 2013 N. Arslan – T. Özhan, Tiyatro Yazıtları Işığında Assos’ta Zanaatkârlar, Belleten 77/278, 2013, 73–80.
Bean – Mitford 1970 G. Bean – T. Mitford, Journeys in Rough Cilicia, 1964–1968, Vienna 1970.
Buckler – Calder – Cox 1924 W. H. Buckler –W. M. Calder – C. W. M. Cox, Asia Minor II. Monuments from Cotiaeum, JRS 15, 1924, 141–175.
Bulle 1928 H. Bulle, Untersuchungen zum griechischen Theater, München 1928.
Cobet 1861 C. G. Cobet, Ad leg. 1. D. ad legem Iuliam de vi privata. Lex Roscia. Lex Iulia theatralis, Mnemosyne 10/3, 1861, 337–342.
Coşkun et al. 2023 G. Coşkun – F. Özbay – F. Çevirici Coşkun, Aizanoi 2021, in: 42. Kazı Sonuç¬ları Toplantısı, Vol. 2, Ankara 2023, 419–430.
Coşkun et al. 2024 G. Coşkun – F. Özbay – F. Çevirici Coşkun – H. Usta, Aizanoi 2022, in: 43. Kazı Sonuçları Toplantısı, Vol. 5, Ankara 2024, 185–206.
Coşkun et al. 2025 G. Coşkun – F. Özbay – F. Çevirici Coşkun – H. Usta, Aizanoi 2023, in: 44. Kazı Sonuçları Toplantısı, Vol. 5, Ankara 2025, 13–30.
Cronin 1902 H. S. Cronin, First Report of a Journey in Pisidia, Lycaonia, and Pamphylia. II, JHS 22, 1902, 339–376.
Drew-Bear – Thomas – Yıldızturan 1999 T. Drew-Bear – C. Thomas – M. Yıldızturan, Phrygian Votive Steles, Ankara 1999.
Fiechter 1931 E. Fiechter, Das Theater in Megalopolis, Leipzig 1931.
Günther 1976 W. Günther, Eine neue Phyle in Aizanoi, Ist. Mitt. 26, 1976, 111–115.
Halfmann 1986 H. Halfmann, Itinera principum: Geschichte und Typologie der Kaiserreisen im Römischen Reich, Stuttgart 1986
Hoffman 1986 A. Hoffman, Erster Vorbericht über die Arbeiten im Stadion 1982–1984, AA 1986, 683–698.
Hoffman 1993 A. Hoffman, Zweiter Vorbericht über die Arbeiten im Stadion 1987, 1988 und 1990, AA 1993, 437–473.
Jes – Posamentir – Wörrle
2010 K. Jes – R. Posamentir – M. Wörrle, Der Tempel des Zeus at Aizanoi und seine Datierung, in: K. Rheidt (ed.), Aizanoi und Anatolien, Mainz am Rhein 2010, 58–88.
Jones 1987 N. F. Jones, Public Organization in Ancient Greece, Philadelphia 1987.
Jones 2008 T. Jones, Seating and Spectacle in the Graeco-Roman World, PhD Hamilton 2008.
Kearsley 1987 R. A. Kearsley, M. Ulpius Appuleius Eurykles of Aezani: Panhellene, Asiarch and Archiereus of Asia, Antichthon 21, 1987, 49–56.
Kunnert 2012 U. Kunnert, Bürger unter sich. Phylen in den Städten des kaiserzeitlichen Ostens, Basel 2012.
Lochman 2003 T. Lochman, Studien zu kaiserzeitlichen Grab- und Votifreliefs aus Phrygien, Basel 2003.
Meritt 1935 B. D. Meritt, Inscriptions of Colophon, AJPh 56, 1935, 358–397.
Mirbeau 1907 G. Mirbeau, Inscriptions grecques de Dorylée, Échos d’Orient 10, 1907, 77–82.
Niewöhner 2006 P. Niewöhner, Aizanoi and Anatolia. Town and countryside in Late Antiquity, Millenium 3, 2006, 239–253.
Niewöhner 2010 P. Niewöhner, Aizanoi, Anatolien und der Nahe Osten, in: K. Rheidt (ed.), Aizanoi und Anatolien, Mainz am Rhein 2010, 146–154.
Özdilek 2022 B. Özdilek, Lykia Tiyatrolarında Rezerv Oturma Alanlarının Sosyal Statü ile İlişkisi: Prohedria, Bisellium, Pulvinar, Tribunalia, Locus, Sella Curilis, Cedrus 10, 2022, 229–258.
Özlem Aytaçlar 2023 P. Özlem Aytaçlar, New Honorary Inscriptions from Aizanoi, Gephyra 25, 2023, 69–75.
Öztürk – Demirhan Öztürk 2021 H. S. Öztürk – E. Demirhan Öztürk, Two New Inscriptions from the Western Necropolis of Nikomedeia, Libri 7, 2021, 203–211.
Ramsay 1895 W. M. Ramsay, The Cities and Bishoprics of Phrygia, Vol. 1, Oxford 1895.
Rheidt 1995 K. Rheidt, Aizanoi: Bericht über die Ausgrabungen und Untersuchungen 1992 und 1993, AA 1995, 693–718.
Rheidt 2010 K. Rheidt, Vom Siedlungshügel zum anatolischen Dorf, in: K. Rheidt (ed.) Aizanoi und Anatolia, Mainz am Rhein 2010, 168–189.
Retzleff – Majeed Mjely 2004 A. Retzleff – A. Majeed Mjely, Seat Inscriptions in the Odeum at Gerasa (Jerash). BASOR 336, 2004, 37–48.
Richards 1892 G. C. Richards, Inscriptions of Megalopolis and Neighborhood, in: E. A. Gardner et al. (eds.), Excavation at Megalopolis 1890–1891, London 1892, 122–126.
Rohn 2001 C. Rohn, Die Arbeiten am Theater-Stadion-Komplex von Aizanoi, AA 2001, 303–317.
Rohn 2008 C. Rohn, Der Theater-Stadion-Komplex von Aizanoi, PhD Technische Universität Cottbus 2008.
Roueché 1993 C. Roueché, Performers and Partisans at Aphrodisias in the Roman and Late Roman Periods, Leeds 1993.
Ruffing 2008 K. Ruffing, Die berufliche Spezialisierung in Handel und Handwerk: Untersuchungen zu ihrer Entwicklung und zu ihren Bedingungen in der römischen Kaiserzeit im östlichen Mittelmeerraum auf der Grundlage griechischer Inschriften und Papyri, Rahden/Westfalen 2008.
Schulze 1933 W. Schulze, Zur Geschichte lateinischer Eigennamen, Berlin 1933.
Sear 2006 F. Sear, Roman Theatres: An Architectural Study, Oxford 2006.
Syme 1988 R. Syme, Journeys of Hadrian, ZPE 73, 1988, 159–170.
Türkan 2019 A. Türkan, Mezar Yazıtları Doğrultusunda Aizanoi Antik Kentinde Demografik Yapı ve Toplumsal Kimlik, in: E. Özer (ed.), Anadolu’da Hellenistik ve Roma Dönemlerinde Ölü Gömme Adetleri, Ankara 2019, 289–308.
Türkan 2021 A. Türkan, MS II. Yüzyılda Aizanoi – Roma İlişkileri: Tasfiye ve Yeni Düzen, Archivum Anatolicum 15/2, 2021, 513–537.
Waelkens 1986 M. Waelkens, Die kleinasiatischen Türsteine. Typologische und epigraphische Untersuchungen der kleinasiatischen Grabreliefs mit Scheintür, Mainz am Rhein 1986.
Wiegand 1904 T. Wiegand, Reisen in Mysien, Ath. Mitt. 29, 1904, 254–339.
Wörrle 1992 M. Wörrle, Neue Inschriftenfunde aus Aizanoi I, Chiron 22, 1992, 337–376.
Wörrle 1995 M. Wörrle, Neue Inschriftenfunde aus Aizanoi II: Das Problem der Ära von Aizanoi, Chiron 25, 1995, 63–81.
Wörrle 2009 M. Wörrle, Neue Inschriftenfunde aus Aizanoi V: Aizanoi und Rom I, Chiron 39, 2009, 409–444.
Wörrle 2011 M. Wörrle, Aizanoi’s Theatre in Use: An Epigraphic Approach, in: A. N. Bilgen – R. von den Hoff et. al. (eds.), Archaeological Research in Western Central Anatolia, Kütahya 2011, 140–151.
Wörrle 2014 M. Wörrle, Neue Inschriftenfunde aus Aizanoi VII: Aizanoi und Rom III. Der julisch-claudische Kaiserkult in Aizanoi, Chiron 44, 2014, 439–511.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 PHILIA. Uluslararası Eskiçağ Akdeniz’i Araştırmaları Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Philia Dergisi, 2024 yılından itibaren yayın sürecinde önemli bir değişikliğe gitti. Önceki yıllarda sadece basılı olarak yayımlanan dergi, artık Phoibos Publishing Company tarafından yayımlanıyor ve Açık Erişim olarak dijital ortamda da sunuluyor.
PHILIA 'nın Açık Erişim politikası Budapeşte Açık Erişim Girişimi (BOAI) ilkeleriyle tamamen uyumludur. PHILIA 'da yayınlanan tüm makaleler Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-SA 4.0) altında lisanslanmıştır. Bu lisans, tüm kullanıcıların dergide yayınlanan makaleleri, veri setlerini, şekilleri ve ek materyalleri, yazar(lar)a, makale başlığına, dergi alıntısına ve DOI'ye (Dijital Nesne Tanımlayıcı) uygun şekilde atıfta bulunulması koşuluyla herhangi bir platformda kopyalamasına, paylaşmasına ve yeniden dağıtmasına izin verir.
