Dableis (Nikaia) Yakınlarında Bulunan Yeni Bir Miltaşı ve Flavius Dönemi’nde Bithynia- Pontus Eyaleti’nde Gerçekleştirilen Yol Onarım Programı
DOI:
https://doi.org/10.36991/Öz
İmparator Vespasianus’un son iktidar yıllarında Bithynia et Pontus Eyaleti’nde geniş çaplı yol onarım faaliyetleri gerçekleşmiştir. Bu tür imar faaliyetleri genelde eyaletin en yetkili amiri olarak vali tarafından yürütürürken Vespasianus bu işle eyalet procurator’u L. Antonius Naso’yu görevlendirmiştir. Anlaşılan o ki, merkezi yönetim yol onarım faaliyetlerinin bir procurator tarafından yürütülmesinin daha etkin olacağı kanaatindeydi. Naso’nun yol onarım faaliyetleri şimdiye kadar Prusa ad Olympum, Kios, Tieion ve Sinope teritoryumlarında ele geçen dört adet mil taşından bilinmekteydi. Bu mil taşlarının hepsi İ.S. 78 yılında dikilmişti. 2014 yılında yüzey araştırmaları sınrasında Göynük İlçesi’nin 16 km güneybatısında Kayabaşı Köyü yakınlarında «Devecikonağı» Mevkiinde bulunan bir mil taşından; Naso’nun denetiminde Nikaia’dan Iuliopolis’e ve oradan Ankyra’ya uzanan ana güzergahın da onarıldığı anlaşılmaktadır. Söz konusu mil taşı Nikaia’dan 59 mil uzakta dikilmiş ve Nikaia ile Iuliopolis arasında daha önceden bilinen 37 adet mil taşı arasında en erkeni olma özelliğini taşımaktadır. Bu mil taşı büyük olasılıkla «mutatio Artemis» adı altında bilinen bir yol istasyonu yakınında dikilmiştir. Itinerarium Burdigalense bu istasyonun Dableis yerleşiminin 6 mil batısında konumlandığını belirtmektedir. Birçok itinerarium’da adı geçen ve bölgenin en önemli yerleşimi olan Dableis’in ise Kayabaşı Köyü’nün doğusunda uzanan Himmetoğlu Ovası’nın ortasında aranması gerekmektedir. Bir emporium işlevi gören Dableis aynı zamanda bir kavşak noktasıydı. Burada Nikaia’dan Ankyra’ya uzanan ana yol güneyden Dorylaion’dan Sarıcakaya üzerinden Kaudioupolis istikametine ilerleyen bir başka yol ile kesişmekteydi. Sadece 15 km uzunluğa ve 3 km genişliğe sahip olan Himmetoğlu Ovası’nda 12 adet mil taşının bulunmuş olması, Dableis kentinin stratejik önemi ile açıklanmalıdır.
- Antonius Naso’nun anıldığı mil taşları bir bütün olarak değerlendirildiğinde, İ.S. 70’li yılların sonunda Bithynia et Pontus Eyaleti’nde gerçekleşen yol onarım faaliyetlerinin oldukça geniş kapsamlı olduğu anlaşılmaktadır. Merkezi yönetimin emriyle oldukça geniş bir yol ağı elden geçirilmiştir. Onarım gören yollar arasında bölgeyi diğer eyaletlere bağlayan ana güzergahlar da bulunmaktadır. Bithynia’yı Nikaia ve Iuliopolis üzerinden Galatia’ya bağlayan ve sonradan «Hac Yolu» adı altında bilinen ve ordu tarafından da sıkça kullanılan güzergah bunların en önemlisidir. Makaleye konu olan mil taşının çevirisi şöyledir:
«İmparator Caesar Vespasianus Augustus, baş rahip, dokuzuncu kez tribunus yetkisiyle donatılmış, on sekizinci kez imparator olarak selamlanmış, vatanın babası, sekiz kez konsül olup dokuzuncu kez konsüllüğe seçilmiş bulunan; İmparatorun altıncı kez konsül olup yedinci kez konsüllüğe seçilmiş bulunan oğlu imparator Titus ve İmparatorun beşinci kez konsül olup altıncı kez konsüllüğe seçilmiş bulunan oğlu Domitianus Caesar kendilerinin procurator’u (olan) Lucius Antonius Naso aracolığıyla yolları yeniden onarttılar».
İndirmeler
Referanslar
Belke 2013 K. Belke, Bithynien. Historische und geographische Beobachtungen zu ei-ner Provinz in Byzantinischer Zeit, in: E. Winter – K. Zimmermann (Hrsgg.), Neue Funde und Forschungen in Bithynien, Bonn 2013, 83–110 (AMS 69).
Buttrey, Flavian Titulature T. V. Buttrey, Documentary Evidence for the Chronology of the Flavian Titulature, Meisenheim 1980.
Dobson, Primipilares B. Dobson, Die Primipilares: Entwicklung und Bedeutung, Laufbahnen und Persönlichkeiten eines römischen Offiziersranges, Bonn 1978.
French, RRMAM I D. French, Roman Roads and Milestones of Asia Minor, Fasc. 1: The Pilgrim’s Road, Oxford 1981.
French 1981 D. French, Milestones of Pontus, Galatia Phrygia and Lycia, ZPE 43, 1981, 149–174.
French 2013 D. French, Roman Roads and Milestones of Asia Minor, vol. 3.4 Pontus et Bithynia, Ankara 2013 (BIAA Electronic Monograph).
Harada – Cimok, Roads T. Harada – F. Cimok, Roads of Ancient Anatolia I–II, Istanbul 2008.
I.Kios Th. Corsten, Die Inschriften von Kios, Bonn 1985 (IK 29).
I.Nikaia S. Şahin, Katalog der antiken Inschriften des Museums von İznik (Nikaia), Bonn 1979–1987 (IK 9–10.3).
I.Prusa ad Olympum T. Corsten, Die Inschriften von Prusa ad Olympum I–II, Bonn 1991/1993 (IK 39– 40).
Kalinka 1933 E. Kalinka, Aus Bithynien und Umgegend, ÖJh 28, 1933 Beibl., 45–112.
Kienast, Kaisertabelle D. Kienast, Römische Kaisertabelle. Grundzüge einer römischen Kaiserchronologie, Darmstadt 21996.
Kramer 2010 N. Kramer, Die Flavier und das Reich, in: N. Kramer – Chr. Reitz (Hrsgg.), Tradition und Erneuerung: Mediale Strategien in der Zeit der Flavier, Berlin 2010, 311–360 (Beiträge zur Altertumskunde 285).
Marek, Kleinasien Chr. Marek, Geschichte Kleinasiens in der Antike, München 2010.
Marek – Adak, Epigraphische Forschungen Chr. Marek – M. Adak, Epigraphische Forschungen in Bithynien, Paphla-gonien, Galatien und Pontos, Istanbul 2016 (Philia Supplements 2; im Druck).
Mendel 1901 G. Mendel, Inscriptions de Bithynie, BCH 25, 1901, 5–92.
Pekáry, Reichsstraßen Th. Pekáry, Untersuchungen zu den römischen Reichsstraßen, Bonn 1968 (Antiquitas. Reihe 1, Abhandlungen zur alten Geschichte 17).
Pflaum, Carrières procuratoriennes H.-G. Pflaum, Les carrières procuratoriennes équestres sous le Haut-Empire romain, 3 B.de + Suppl., Paris 1960/61, 1982.
Rathmann, Reichsstraßen M. Rathmann, Untersuchungen zu den Reichsstraßen in den westlichen Provinzen des Imperium Romanum, Mainz 2003.
Robert, Études Anatoliennes L. Robert, Études Anatoliennes, Paris 1937, ND Amsterdam 1970.
Robinson 1905 D. M. Robinson, Greek and Latin Inscriptions from Sinope and environs, AJA 9, 1905, 294–333.
Ruffing 2006 K. Ruffing, Städtische Wirtschaftspolitik im hellenistisch-römischen Kleinasien? Zur Funktion der Emporia, in: H.-U. Wiemer (Hrsg.), Staatlichkeit und politisches Handeln in der römischen Kaiserzeit, Berlin-New York 2006, 123–150 (Millennium Studien 10).
von Domaszewski 1893 A. von Domaszewski, Inschriften aus Kleinasien, AEMÖ 7, 1893,167–188.
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 PHILIA. Uluslararası Eskiçağ Akdeniz’i Araştırmaları Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Philia Dergisi, 2024 yılından itibaren yayın sürecinde önemli bir değişikliğe gitti. Önceki yıllarda sadece basılı olarak yayımlanan dergi, artık Phoibos Publishing Company tarafından yayımlanıyor ve Açık Erişim olarak dijital ortamda da sunuluyor.
PHILIA 'nın Açık Erişim politikası Budapeşte Açık Erişim Girişimi (BOAI) ilkeleriyle tamamen uyumludur. PHILIA 'da yayınlanan tüm makaleler Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-SA 4.0) altında lisanslanmıştır. Bu lisans, tüm kullanıcıların dergide yayınlanan makaleleri, veri setlerini, şekilleri ve ek materyalleri, yazar(lar)a, makale başlığına, dergi alıntısına ve DOI'ye (Dijital Nesne Tanımlayıcı) uygun şekilde atıfta bulunulması koşuluyla herhangi bir platformda kopyalamasına, paylaşmasına ve yeniden dağıtmasına izin verir.
