Bir Roman Senatörü ‘redivivus’ ve Yeni bir Asiarkh: Thyateira ve Hierokaisareia’da Bulunmuş Yeni İki Yazıt

Hasan MALAY  Marijana RICL   611–616

 

Öz: Makalede, Thyateira ve Hierokaisareia kökenli Roma İmparatorluk Dönemi’ne tarihlenen iki yeni yazıt tanıtılmaktadır. İlk yazıtta, Thyateira kenti, kendisini daha önce Cassius Dio’nun bir pasajından ta­nı­dığımız Domitius Florus isimli bir Roma senatörünü onurlandırmaktadır. Yazıt, söz konusu sena­törün isminin geçtiği ilk epigrafik belge olma özelliğini taşımaktadır. Dio’nun verdiği bilgilere göre Sep­ti­mius Severus zamanında curator actorum senatus/ab actis senatus olan Florus, Severus’un praefectus praetorio’su olan ve sahip olduğu gücü kaybederek 205 yılında hayatını kaybeden Gaius Fulvius Plau­tia­nus ile olan ilişkisi nedeniyle kariyerine 15 yıllık bir ara vermek zorunda kalmış ve ancak 217 yılında tri­bunus plebis olabilmişti. Florus için dikilen heykelin ve kaidesinin tam ölçülerini de veren bu yeni yazıt senatörün cursus kariyeri hakkında Dio tarafından verilen bilgileri daha da genişletmektedir. İkin­ci yazıtta ise, Hierokaisareia kentinden olup daha önce hiçbir belgede rastlanmayan ve tam adı yazıtın ilgili kısmının silik olması dolayısıyla bilinmeyen Valerius isimli bir asiarkhes’i onurlan­dırılmak­tadır. Yazıtta Mene­krates isimli birisinin malını-mülkünü yönetmekle sorumlu bir kurulun (dioiketai) varlığı dikkat çeki­cidir. Yazarlar, Μενεκρατιανὴ οὐσία ifadesinden dolayı yeni belgelenen asiarkhes’in hey­kelinin dikim masraflarının bu kişinin malvarlığından karşılanmış olabileceğini düşünmektedirler. Yazıt­ların çevirisi ise aşağıdaki gibidir:

1. Pek parlak, asil ve yüce Thyateira kenti patronları ve hayırhahları olan Asia’nın legatus’u, Romalıların praetor’u, tribunus (plebis), kutsal Senato’nun işlerinin curator’u, Yunanistan’ın quaestor’u Domitius Flo­rus’u sözlerindeki ve işlerindeki fazileti nedeniyle onurlandırdı. Onun dostu Genç Tiberius Claudius Stra­toni­cianus (bu işe) ihtimam gösterdi. Heykel 6 ayak ve 10 parmak boyundadır. Kaidenin yüksekliği ise (hey­kelle) aynıdır

2. Hayırlı uğurlu olsun! Kent, Soteros oğlu Soteros ve arkadaşları Menekrates’in mülkünün yöneticiliğini yap­­tığı yıl asiarkhes Valerius’u ….. onurlandırmıştır. Hephaistias phyle’sinden P. Ael. Caecilianus ise (hey­kelinin dikim işini) denetlemiştir.

Anahtar Kelimeler: Thyateira; Hierokaisareia; Domitius Florus; Asiarkh; onur yazıtları.

 

Kaynakça

Barbieri 1952

G. Barbieri, L’albo senatorio da Settimio Severo a Carino (193–285), Rome 1952.

Campanile 1994

M. D. Campanile, I sacerdoti del Koinon d’Asia (I sec. a. C. - III sec. d. C.). Con­tributo allo studio della romanizzazione delle élites provinciali nell’ Orien­te Greco, Pisa 1994 (Studi Ellenistici 7).

Campanile 2004

M. D. Campanile, Asiarchi e archiereis d’Asia: titolatura, condizione giuri­dica e posizione sociale dei supremi dignitari del culto imperiale, in: G. Labarre (ed.), Les cultes locaux dans les mondes grec et romain. Actes du colloque de Lyon 7–8 Juin 2001, Lyon 2004, 69–79 (Collection archéologie et histoire de l’antiquité, Vol. VII).

Campanile 2006

M. D. Campanile, Sommi sacerdoti, asiarchi e culto imperiale: Un aggiorna­mento, in: B. Virgilio (ed.), Studi Ellenistici 19, Pisa 2006, 523–584.

Coulton 2005

J. J. Coulton, Pedestals as ‘altars’ in Roman Asia Minor, AS 55, 2005, 127–157.

Dmitriev 2005

S. Dmitriev, City Government in Hellenistic and Roman Asia Minor, Ox­ford 2005.

Dubuisson 1977

M. Dubuisson, ΟΙ ΑΜΦΙ ΤΙΝΑ, ΟΙ ΠΕΡΙ ΤΙΝΑ: l’évolution des sens et des emplois, Liège 1977 (Diss.).

Friesen 1993

S. J. Friesen, Twice Neokoros. Ephesos, Asia and the Cult of the Flavian Impe­rial Family, Leiden 1993.

Gorman 2003

R. J. Gorman, Polybius and the Evidence for Periphrastic οἱ περί τινα, Mne­mo­­syne 56, 2003, 129–144.

Herrmann – Malay 2007

P. Herrmann – H. Malay, New Documents from Lydia, Vienna 2007 (ETAM 24).

Jacobstahl 1908

P. Jacobstahl, Die Arbeiten zu Pergamon 1906-1907. II. Die Inschriften, AM 33, 1908, 375–420.

Kirbihler 2008

F. Kirbihler, Les grands-prêtres d’Ephèse: aspects institutionnels et sociaux de l’asiarchie, in A. Rizakis – Fr. Camia (eds.), Pathways to Power: Civic Elites in the Eastern Part of the Roman Empire, Athens 2008, 109–149.

Ma 2013

J. Ma, Statues and Cities: Honorific Portraits and Civic Identity in the Hel­le­nistic World, Oxford 2013.

Magie 1950

D. Magie, Roman Rule in Asia Minor to the End of the Third Century After Christ, II Vols., Princeton 1950.

Malay 1999

H. Malay, Researches in Lydia, Mysia and Aiolis, Vienna 1999 (ETAM 23).

Mennen 2011

I. Mennen, Power and Status in the Roman Empire, AD 193–284, Leiden 2011.

Potter 2006

D. S. Potter (ed.), A Companion to the Roman Empire, Oxford 2006.

Radt 1980

S. L. Radt, Noch einmal Aischylos, Niobe Fr. 162 N2 (278 M.), ZPE 38, 1980, 47–58.

Radt 1988a

S. L. Radt, Οὶ (αὶ etc.) περὶ + acc.nominis proprii bei Strabon, ZPE 71, 1988, 35–40.

Radt 1988b

S. L. Radt, Addendum, ZPE 71, 1988, 108.

Scott 2008

A. G. Scott, Change and Discontinuity Within the Severan Dynasty: The Case of Macrinus, 2008 (UMI Dissertation Microfilm 3335555).

Smith et al. 2006

R. R. R. Smith – S. Dillon – C. H. Hallett – J. Lenaghan – J. Van Voorhis (eds.), Aphrodisias II: Roman Portrait Statuary from Aphrodisias, Mainz am Rhein 2006.

Thomasson 1984

B. E. Thomasson, Laterculi Praesidum I, Arlöv 1984.