Serdica Konsili M.S. 343: Doğu ve Batı Kiliselerinin Yol Ayrımı Mı?

Turhan KAÇAR   461–470

 

Öz: Papalık temsilcisinin Konstantinopolis patriğini aforoz ettiği 1054 yılında doğu ve batı kiliseleri birbirinden ayrılmıştır. Serdica konsili batı literatüründe bu büyük dönüm noktasının başlangıcı olarak kabul edilir. Son yıllarda ilk olarak L. Barnard söz konusu konsil üzerine kaleme aldığı eserinde bu düşünceyi benimsemiştir. Bu çalışma ise bunun aksini savunmaktadır. Çalışmanın arkasındaki ana argüman ise şudur: M.S. 343 yılında batı ve doğu Hıristiyanlığı yollarını ayrıştırmamıştır zira o zamanın siyasi koşulları herhangi bir ayrışmaya yarar sağlamıyordu. Öte yandan batı ve doğu piskopos grupları katılım listeleri kültürel bir zemin üzerinde bölümlenmemiştir. Burada, Ortaçağ’da kiliseler arasındaki bölünmenin geç antik dönemdeki siyasi gelişmelerin bir sonucu olduğu ileri sürülmektedir, zira beşinci yüzyıldan sonra birleştirici güç unsuru olarak Roma imparatorluğu zayıflamaya başlamıştır. İslamiyet’in yükselişiyle birlikte Bizans imparatorluğu kendi içişlerine dönmüş ve batı dünyasının dağınık siyasi kültürü daha sonradan piskopos ve Bizans siyasi yapısıyla çatışan güçlü bir papalık merkezinin oluşmasına neden olmuştur.

Anahtar Kelimeler: Serdica Konsili; Büyük ayrışma; piskoposlar; Hıristiyanlık; Balkan tarihi.

 

Kaynakça

Albert 2006

O. Albert, The Council from Serdica (343) – Crossing Point between West and East, Studia Antiqua et Archaeologica 12, 2006, 95–100.

Ayres 2004

Nicaea and its Legacy, An Approach to Fourth-Century Trinitarian Theo­logy, Oxford 2004.

Barnard 1980

L. W. Barnard, The Council of Serdica: Some Problems re-assessed, Annua­rium Historiae Conciliorum 12/1–2, 1980, 1–25.

Barnard 1982

L. W. Barnard, The Site of the Council of Serdica, Studia Patristica 17/1, 1982, 9–13.

Barnard 1983

L. W. Barnard, The Council of Serdica 343 A.D, Sofya 1983.

Barnes 1981

T. D. Barnes, Constantine and Eusebius, Londra 1981.

Barnes 1993

T. D. Barnes, Athanasius and Constantius. Theology and Politics in the Con­stan­tinian Empire, Cambridge, Mass. – Londra 1993.

Chadwick 1948

H. Chadwick, The Fall of Eustathius of Antioch, Journal of Theological Stu­dies 49, 1948, 27–35.

Chadwick 2003

H. Chadwick, East and West, The Making of a Rift in the Church, From Apostolic Times Until the Council of Florence, Oxford 2003.

Dvornik 1958

F. Dvornik, The Idea of Apostolicity in Byzantium and the legend of the apostle Andrew, Cambridge 1958.

Dvornik 1966a

F. Dvornik, Byzantium and the Roman Primacy, New York 1966.

Dvornik 1966b

F. Dvornik, Constantinople and Rome, şurada: J. M. Hussey (ed.), The Cam­bridge Medieval History 4:The Byzantine Empire, Cambridge 1966, 431–472.

Edwards 2003

M. Edwards, Constantine and Christiendom, Liverpool 2003.

Elliott 1988

T. G. Elliott, The Date of the Council of Serdica, The Ancient History Bulle­tin 2/3, 1988, 65–72.

Elliott 1992

T. G. Elliott, Constantine and ‘the Arian Reaction after Nicaea’ Journal of Ecclesiastical History 43/2, 1992, 169–194.

Hall 1989

S. G. Hall, The Creed of Serdica, şurada: E. A. Livingstone (ed.), Studia Pat­ris­tica 19, 1989, 172–184.

Hanson 1988

R. P. C. Hanson, The Search for the Christian Doctrine of the God, The Arian Controversy 318–381, Edinburgh 1988.

Hefele – Leclercq 1907

C. J. Hefele – H. Leclercq, Histoire des conciles, vol. 1.2, Paris 1907.

Hess 2002

H. Hess, The Canons of the Council of Sardica AD 343, A Landmark in the early Development of Canon Law, Oxford 2002.

Hussey 1986

J. M. Hussey, The Orthodox Church in the Byzantine Empire, Oxford 1986.

1954

E. J. Jonkers, Acta et Symbola Conciliorum quae saeculo quarto habita sunt, Leiden 1954 (Textus Minores 19).

Kaçar 2002

T. Kaçar, The Parting of the Ways: The East and the West at the Council of Serdica A.D. 343, Hacettepe University Journal of Faculty of Letters 19/1 2002, 139–151.

Kelly 1972

J. N. D. Kelly, Early Christian Creeds, Harlow 1972.

Klein 1977

R. Klein, Constantius II und die Christliche Kirche, Darmstadt 1977.

Kolbaba 2008

T. M. Kolbaba, Latin and Greek Christians, şurada: T. F. X. Noble – J. M. H. Smith (ed.), The Cambridge History of Christianity, Vol. III: Early Medi­eval Christianities, c. 600 – c. 1100, Cambridge 2008, 213–229.

Lietzmann 1993

H. Lietzmann, A History of the Early Church, Cambridge 1993.

Millar 1992

F. Millar, The Emperor in the Roman World, Londra 1992.

Ostrogosky 1957

G. Ostrogosky, History of Byzantine State, New Brunswick 1957.

Parvis 2006

S. Parvis, Marcellus of Ancyra and the Lost Years of the Arian Controversy 325–345, Oxford 2006.

Telfer 1950

W. Telfer, Paul of Constantinople, Harvard Theological Review 43, 1950, 30–92.

Tezt 1985

M. Tetz, Ante omnia de sancta fide et de integritate veritatis: Glau­bens­fra­gen auf der Synode von Serdica (342), Zeitschrift für die Neutes­tament­liche Wissenschaft 76, 1985, 243–269.

Ulrich 1997

J. Ulrich, Nicaea and the West, Vigiliae Christianae 51/1, 1997, 10–24.

Wickham 1997

L. R. Wickham, Hilary of Poitiers, Conflict of Conscience and Law in the fourth-century Church, Liverpool 1997.

Zinkeisen 1894

F. Zinkeisen, The Donation of Constantine as Applied by the Roman Church, The English Historical Review 9/36, 1894, 625–632.