Constitutio Antoniniana’nın ardından Roma Vatandaşlığı ve Yunan Onomastiği: Pamphylia ve Bithynia Yazıtlarında –ιανός cognomen'leri

Denis FEISSEL   349–355

 

Öz: Caracalla’nın 212 yılında imparatorluk içerisinde yaşayan köle olmayan herkese Roma vatandaşlığı bahş­­­­etmesiyle birlikte imparatorluğun doğu eyaletlerinin ahalisi birbirlerinden oldukça farklı olan Hel­len ve Roma isimlerini değişik çözümlemelerle bir arada kullanmıştır. 212 yılı sonrasına tarih­lenen Hel­len yazıtları bize çok az sayıda Küçük Asya eyaletinde isme genellikle baba adıyla ilgili yeni soy isim ek­len­me yoluna gidildiğini göstermektedir: Örneğin, Demetrios oğlu Aurelius Sosibios sonra­ları ismini Aurelius Demetrianos Sosibios olarak değiştirecektir. Burada üzerinde özellikle durmak iste­diğimiz konu yeni soy isimlerinin bazen babadan ziyade yakın akraba ya da kadın adlarıyla bağlantılı olu­şudur. Böy­­le­likle doğrudan kan bağından ziyade yakınlık belirtilmektedir. Makalede ayrıca bu karakterdeki isim­lerin Küçük Asya’da hangi bölgelerde görüldüğü üzerinde durulmaktadır. Benzer isim yapı­sının çok uzun zamandır görülüp kayıt altına alındığı Pamphylia ve bazı komşu bölgeleri bir ke­nara koyar­sak, benzer isim yapısı Küçük Asya’nın kuzeyinde Bithynia Bölgesi’nde çok sayıda kentte görülür. Ya­zar tarafından Severuslar Hanedanı döneminde doğuya düzenlenen seferlerde Bithynia Bölgesi’nin ge­çiş güzer­­gahı üzerinde olması neticesinde, Roma’nın yeni vatandaşlarını, önceki isim alma yöntem­le­rini siste­matik olarak değiş­tirmeye teşvik etmiş olabileceği öne sürülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Constitutio Antoniniana; Roma vatandaşlığı; onomastik adetler; Pamphylia; Bithy­nia.

 

Kaynakça

Adak 2007

M. Adak, Zwei neue Archontenlisten aus Prusias ad Hypium, Chiron 37, 2007, 1–10.

Bean – Mitford 1965

G. E. Bean – T. B. Mitford, Journeys in Rough Cilicia in 1962 and 1963, Wien 1965.

Bean – Mitford 1970

G. E. Bean – T. B. Mitford, Journeys in Rough Cilicia 1964–1968, Wien 1970.

Buraselis 2007

K. Buraselis, ΘΕΙΑ ΔΩΡΕΑ. Das göttlich-kaiserliche Geschenk. Studien zur Politik der Severer und zur constitutio Antoniniana, Wien 2007.

Corsten 2010

Th. Corsten, Names in -ΙΑΝΟΣ in Asia Minor: a Preliminary Study, in: R. W. V. Catling – F. Marchand (éd.), Onomatologos. Studies in Greek Per­sonal Names presented to Elaine Matthews, Oxford 2010, 456–463.

Daux 1977

G. Daux, L’onomastique romaine d’expression grecque, in: H. G. Pflaum (éd.), L’onomastique latine: actes du Colloque International sur l’Onomas­tique Latine organisé à Paris du 13 au 15 oct. 1975, Paris 1977, 405–417.

Destephen 2008

S. Destephen, Prosopographie chrétienne du Bas Empire 3. Prosopographie du diocèse d’Asie, 325–641, Paris 2008.

Fernoux 2004

H.-L., Fernoux, Notables et élites des cités de Bithynie aux époques hellénis­tique et romaine (IIIe s. av. J.-C. - IIIe s. ap. J.-C.). Essai d'histoire sociale, Lyon 2004.

Keil et al. 1935

J. Keil – H. Swoboda – F. Knoll, Denkmäler aus Lycaonien, Pamphylien und Isaurien, Leipzig – Wien 1953.

Laminger-Pascher 1973

G. Laminger-Pascher, Index grammaticus zu den griechischen Inschriften Kilikiens und Isauriens, Wien 1973.

Rizakis 2011

A. Rizakis, La diffusion des processus d’adaptation onomastique: les Aurelii dans les provinces orientales de l’Empire, in: M. Dondin-Payre (éd.), Les noms de personne dans l’Empire romain, Bordeaux 2011, 253–262.

Stauner – Schwartz 2007

K. Stauner – H. Schwartz, Die Parapompé des Kaisers und seines Heeres im nordwestlichen Kleinasien, Gephyra 4, 2007, 1–35.