Platon’un Apologia’sındaki Sokrates’in Kişiliğine Yeni Bir Bakış

Haydar DÖNMEZ   278–290

 

Öz: Sokrates felsefe tarihinin en ilgi çekici kişiliklerinden ve şaşırtıcı filozoflarından biridir. MÖ. 399 yılında yargılanmış ve mahkum edilmiştir. Davacılar ona karşı üç suçlama yöneltmişlerdir: dine saygısızlık, başka tanrılar icat etmek ve Atina gençliğini bozmak. Sokrates bunun üzerine hiçbir şey yazmamıştır. Bu nedenle kendisinin tutumu ve kişisel düşünceleri öğrencilerinin ve kendi çağdaşındakilerin yazımlarına dayanmaktadır. Platon, Ksenophon ve Aristophanes gibi yazarların eserleri önemli bilgiler vermekle birlikte, bu yazarların Sokrates kişiliği üzerine izlenimi birbirleriyle çelişki göstermektedir. Bu çalışma Platon’un Apologia isimli eserindeki Sokrates kişiliğine yeni bir bakış açısı sunmayı amaçlamaktadır. Modern bilim insanları tarafından oluşturulan kişilik izlenim genellikle olumlu yöndedir: dürüst, bilge, demokrat, dindar, hakikat dostu. Bu çalışma Platon’un en güvenilir eseri gözüyle bakılan Apologia’da Sokrates’in tutarsız düşüncelerine yoğunlaşmakta ve modern bilim insanları tarafından sunulan kendi görüşlerinin yanlışlığını göstermeyi amaçlamaktadır. Sonuç olarak Sokrates’in mahkeme jürisi önünde iyi bir savunma yapamadığı düşüncesine varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Sokrates; yargılama; savunma; Atina mahkemesi; Yunan felsefesi.

 

Kaynakça

Arslan 2010

A. Arslan, İlkçağ Felsefesi Tarihi 2, İstanbul 2010.

Cartledge 2013

P. Cartledge, Pratikte Antik Yunan Siyasî Düşüncesi, (çev. K. Tanrıyar), İstanbul 2013.

Copleston 1997

F. Copleston, Ön-Sokratikler ve Sokrates, (çev. A. Yardımlı), İstanbul 1997.

Dorion 2005

L. A. Dorion, Sokrates, (çev. M. N. Demirtaş), Ankara 2005.

Guthrie 1972

W. K. C. Guthrie, Socrates, Cambridge 1972.

Hadot 2011

P. Hadot, İlkçağ Felsefesi Nedir?, (çev. M. Cedden), Ankara 2011.

Mantouri 1990

M. Mantouri, The Oracle Given to Chaerephon on the Wisdom of Socrates. An Invention by Plato, Kernos 3, l990, 251–259.

Nehamas 2002

A. Nehamas, Yaşama Sanatı Felsefesi: Platon’dan Foucault’ya Sokratik Dü­şü­nümler, (çev. C. Soydemir), İstanbul 2002.

Ober 2011

J. Ober, Socrates and Democratic Athens, şurada: D. R. Morrison (ed.), The Cambridge Companion to Socrates, Cambridge 2011, 138–178.

Papadimitriou 2012

A. Papadimitriou, Pro Atheniensibus Contra Socratem, 2012 (http://www. sgt.gr/en/programme/event/688).

Popper 1989

K. R. Popper, Açık Toplum ve Düşmanları, Cilt I: Platon, (çev. M. Tunç­ay), İstanbul 1989.

Popper 2001

K. R. Popper, Daha İyi Bir Dünya Arayışı, (çev. İ. Aka), İstanbul 2001.

Samons 2013

L. J. Samons II, Demokrasinin Nesi Var?, (çev. Y. Erdemli ), İstanbul 2013.

Selçuk 1995

S. Selçuk, Sokrates ve ‘Savunma’sı, Türkiye Günlüğü Dergisi 37, 1995, 29–30.

Stone 1988

I. F. Stone, The Trial of Socrates, New York 1988.

Taylor 2002

C. C. W. Taylor, Düşüncenin Ustaları / Sokrates, (çev. C. Atila), İstanbul 2002.