Khios Amphora ve Lagynoslarında Görülen Ortak Üretici İsimleri

Erkan ALKAÇ   90–97

 

Öz: Khios kökenli amphora ve lagynoslar Doğu Akdeniz, Batı Anadolu, Ege Adaları, Yunan Anakarası ve Karadeniz Bölgesi’ndeki yüzey araştırmaları ve kazılarda ele geçmiştir. İki formun bazı örneklerinin tek kulplarında üretici mühürleri tespit edilmiştir. Mühürler arasında tam, kısaltma ve ligatürden oluşan benzer isimler görülmektedir. Bu isimler Ἀθήναιος, Ἀπελλῆς, Ἀπολ(, Ἀπολλώνιος,  Ἀριστομένης, Γα(, Δα(, Διονύσιοσ, Ἐπίγονος, Ἑρμίας, Ζήνασ, Κρό(, Κρόνι(, Μεν(, Μενο(, Μένων, Μου(, ΜΠΥ veya ΜΠΥ[Ε?], Παρ( ve Χαρ( mühürlerinden oluşmaktadır. Makalede amphora ve lagynoslardaki benzer mühürlerin aynı üreticiye mi ait sorusuna açıklık getirmek hedeflenmiştir. Benzer isimlere sahip amphora ve lagynos mühürleri, muhtemelen aynı üreticinin örnekleri olmalıdır. Çünkü mühürlerin kullanışı ve kombinasyonları, bu durumu açıklamaktadır: Aynı tam isimler, aynı harften itibaren oluşan kısaltma isimler, benzer harfler, ligatürlerdeki kombinasyonlar ve aynı harften bölünerek iki satır yazılan isimler. Bu tespitler, Khioslu seramik ustasının muhtemelen hem amphora hem de lagynos üretimi gerçekleştirmiş olmalıdır.

Anahtar Kelimeler: Khios, amphora, lagynos, mühür, kalıp, benzer üretici isimleri.

 

Kaynakça

Adamscheck 1979

B. Adamscheck, Kenchreai Eastern Port of Corinth, IV. The Pottery, Leiden 1979.

Alkaç 2012

E. Alkaç, Hellenistik Dönem’de Khios’da Mühürlü Amphora Üretimi ve Mühürleme Sistemleri, Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Arkeo­loji Ana Bilim Dalı, Mersin 2012 (Yayınlanmamış Doktora Tezi).

Anderson 1954

J. K. Anderson, Excavation on the Kofina Ridge Khios, The Annual of the British School at Athens XLIX, 1954, 123–182, pl. 6–13.

Börker – Burow 1998

C. Börker – J. Burow, Die Hellenistischen Amphorenstempeln aus Pergamon, Der Pergamon-Komplex, Berlin 1998 (Pergamenische Forschungen 11).

Cankardeş-Şenol 2000

G. Cankardeş-Şenol, İskenderiye (Mısır) Kurtarma Kazılarında Ele Geçen Hellenistik Dönem Amphora Mühürleri, Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Arkeoloji Ana Bilim Dalı, İzmir 2000 (Yayımlanmamış Doktora Tezi).

Cankardeş-Şenol 2006

G. Cankardeş-Şenol, Klasik ve Helenistik Dönemde Mühürlü Amphora Üreten Merkezler ve Mühürleme Sistemleri, İstanbul 2006.

Daszewski et al. 1984

W. A. Daszewski – B. Lichocka – J. Mlynarczky – Z. Sztetyllo, Fouilles Polonaises à Kato Paphos Chantier de Maloutena, Report of the Department of Antiquities Cyprus, 1984, 294–314.

Doğer 2004

E. Doğer, Antik Çağ’da Bağ ve Şarap, İstanbul 2004.

Dupont 1982

P. Dupont, Amphores Commerciales Archaiques de la Grece de l’Est, La Parola del Passato CCIV–CCVII, 1982, 193–209.

Finkielsztejn 1990

G. Finkielsztejn, Amphores et Timbres d’Amphores Importees en Palestine A L'Epoque Hellenistique, Jerusalem Orientations de Recherche Et Premiers Resultats, 1990 (Yayınlanmamıs Yüksek Lisans Tezi).

Finkielsztejn 2000

G. Finkielsztejn, Amphores Importées au Levant sud à l’époque Hellénistique, şurada: Ε Επιστημονική Συνάντηση για την Ελληνιστική Κεραμική. Χρονολογικά προβλήματα, κλειστά σύνολα, εργαστήρια. Πρακτικά, 2000, 207220.

Grace 1934

V. Grace, Stamped Amphora Handles Found in 1931–1932, Hesperia 3, 1934, 197–310.

Grace 1949

V. Grace, Standart Pottery Containers of the Ancient Greek World, Hesperia Suppl. VIII, 1949, 175–189.

Grace 1956

V. Grace, Stamped Wine Jar Fragments, Hesperia Suppl. X, 1956, 113–189.

Grace – Savvatianou-Petropoulakou 1970

V. Grace – M. Savvatianou-Petropoulakou, Les Timbres Amphoriques Grecs, Exploration Archéologique de Délos, Délos XXVII, L’Ilot de la Maison des Comediens, 1970, 277–382.

Marangou-Lerat 2000

A. Marangou-Lerat, Le Plus Agréable des Vins Grecs, in: Ch. Cremonesi, D. Tomasi (edd.), L’avventura Del Vino Nel Bacino del Mediterraneo: Itinerari Storici ed Archeologici Prima e Dopo Roma, Conegliano 2000, 71–85.

Mattingly 1981

H. Mattingly, Coins and Amphoras-Chios, Samos and Thasos in the Fifth Century B.C., The Journal of Hellenic Studies 101, 1981, 78–86.

Opait – Tsaravopoulos 2011

A. Opait – A. Tsaravopoulos, Amphorae of Dressel 24 Similis Type in the Central Aegean Area (Chios-Erythrai-Kyme), The Annual of the British School at Athens 106, 2011, 275–323.

Palaczyk – Schönenberger 2003

M. Palaczyk – E. Schönenberger, Amphorenstempeln Grabungen 1965–2001, Gollion 2003 (Eretria Ausgrabungen und Forschungen XII).

Sarikakis 1986

Th. Ch. Sarikakis, Commercial Relations between Chios and other Grek Cities in Antiquity, şurada: J. Boardman – C. E. Vaphopoulou-Richardson (edd.), Chios: A Conference at the Homereion in Chios, 1986, 121–131.

Spencer 1996

A. J. Spencer, Excavations at Tell el-Balamun 1991–1994, Londra 1996.

Şenol 2003

A. K. Şenol, Marmaris Müzesi Ticari Amphoraları, Ankara 2003.

Şenol 2007

A. K. Şenol, Hellenistik Dönemde Khios ve Lesbos Şarabının Mısır’a İhracı, Ege Üniversitesi Arkeoloji Dergisi IX/1, 2007, 91–116.

Talcott 1935

L. Talcott, Attic Black-Glazed Stamped Ware and other Pottery from a Fifth Century Well, Hesperia 4, 1935, 477–523.