Bolu’dan Caracalla Dönemi’ne ait bir ad fines Miltaşı

Yasemin AKIN   81–89

 

Öz: Bu makalenin konusunu doğu Bithynia’dan, Paşaköy bölgesinde yer alan Klaudiopolis territoryumunda ele geçen yeni bir miltaşı oluşturmaktadır. Yazıt imparator Caracalla Dönemi’ne aittir. Yazıt metin içerisinde geçen ad fines ifadesinden dolayı ayrı bir önem taşımaktadır. Çünkü bu ifade Küçük Asya’da sadece Bithynia bölgesinin doğu ve batı kısımlarında ele geçmiş bazı miltaşlarında karşımıza çıkmaktadır. Şimdiye kadar ele geçmiş miltaşlarında yer alan ad fines’in tam olarak neyi ifade ettiği 1900’lü yılların başından beri tartışma konusu olmuştur. Bu çalışmada tanıtılan yeni miltaşı ve bilinen diğer ad fines mil yazıtları aracılığıyla konu üzerine yeni bir değerlendirme yapılmaya çalışılmıştır. Yazıtın çevirisi şu şekildedir:

“İyi talihle! Imperator Caesar Marcus Aurelius Antoninus Pius Augustus, vatanın babası, büyük Parth ve büyük Britannia fatihi, Bithynion Hadriana’dan sınırlara doğru [… mil]”.

Anahtar Kelimeler: Bithynia; Klaudiopolis; Libyssa; miltaşı; ad fines; Itinerarium Antonini.

 

Kaynakça

Adak – Akyürek Şahin – Güneş 2007

M. Adak – N. E. Akyürek Şahin – M. Y. Güneş, Neue Inschriften im Museum von Bolu (Bithy­nion/Klaudiupolis), Gephyra 5, 2008, 73–120.

Adak – Stauner 2006

M. Adak – K. Stauner, Zur Stellung von Armeeangehörigen in ihren Heimatstädten. Der Fall M. Aur. Antoninus aus Prusias ad Hypium, Gephyra 3, 2006, 133–168.

Adak – Stauner 2013

M. Adak – K. Stauner, Eine Honoratiorenfamilie aus Niokomedeia, Gephyra 10, 2013, 138–145.

Adak 2007a

M. Adak, Zwei neue Archontenlisten aus Prusias ad Hypium, Chiron 37, 2007, 1–10.

Adak 2007b

M. Adak, Zwei senatorische Familien aus Klaudiupolis, Gephyra 4, 2007, 155–163.

Adak 2009

M. Adak, Korrekturen zur postumen Ehrung des neos heros Gn. Domitius Ponticus Iulianus aus Bithynion/Klaudiupolis, Gephyra 6, 2009, 169–174.

Adak 2010

M. Adak, Der soziale Aufstieg eines Tierkämpfers (archikynegos) aus Bithynien, Gephyra 7, 2010, 1–9.

Biagi 2009

S. Biagi, L’Empire, les cités et la via publica à propos de quelques milliaires bithyniens du IIIE siécle de notre ére,165–180, şurada: H. Bru – F. Kirbihler – S. Lebreton (ed.), L’Asie Mineure dans l’Antiquité: échanges, populations et territoires, Regards actuels sur une péninsule. Actes du colloque international de Tours, 21–22 octobre 2005, Rennes 2009, 165–180.

Bosch 1967

C. E. Bosch, Quellen zur Geschichte der Stadt Ankara im Altertum, Ankara 1967.

Cooley 2012

A. E. Cooley, The Cambridge Manual of Latin Epigraphy, Cambridge 2002.

Dilke 1987

O. A. W. Dilke , Itineraries and Geographical Maps in the Early and Late Roman Empires, şurada: J. B. Harley – David Woodward (ed.), The History of Cartography, Volume 1: Cartography in Prehistoric, Ancient and Medieval Europe and the Mediterranean, Chicago 1987, 234–257.

Dimitriev 2001

S. Dimitriev, The End of “Provincia Asia”, Historia 50, 2001, 468–489.

Dörner 1941

F. Dörner, Inschriften und Denkmäler aus Bithynien, Berlin 1941.

Dörner 1949

F. Dörner, Vorbericht über eine Reise in Bithynien, Viyana 1949.

Dörner 1952

F. Dörner, Bericht über eine Reise in Bithynien, Viyana 1952.

French 1981a

D. French, Roman Roads and Milestones of Asia Minor. Fas. I: The Pilgrim’s Road, Ankara 1981.

French 1984a

D. French, The location of Cretea-Flaviopolis in Bithynia, Epig. Anat. 3, 1984, 49–58.

French 1984b

D. French, Roma Yolları ve Miltaşları, AST 2, 1984, 123–129.

French 1985

D. H. French, Roma Yolları ve Miltaşları, AST 3, 1985, 143–154.

French 1986

D. French, Recent Epigraphic Research in Pontus, Epig. Anat. 8, 1986, 71–83.

French 1988

D. French, Roman roads and milestones of Asia Minor, Oxford 1988 (BAR).

French 2012

D. H. French, Vol. 3 Milestones, Fasc. 3.2 Galatia, Ankara 2012.

French 2013

D. H. French, Vol. 3 Milestones, Fasc. 3.4 Pontus et Bityhnia (with northern Galatia), Ankara 2013.

Isaac – Roll 1982

B. Isaac – I. Roll, Roman Roads in Judaea, vol. I, The Legio-Scythopolis Road, Oxford 1982.

Isaac 1998

B. Isaac, The Near East under Roman Rule, Leiden 1998.

Kienast 1993

D. Kienast, Römische Kaisertabelle. Grundzüge einer römischen Kai­ser­­chronologie, Darmstadt 20115.

König 1973

I. König, Zur dedikation römischer Meilensteine, Chiron 3, 1973, 419–427.

Magie 1950

D. Magie, Roman Rule in Asia Minor to the End of the Third Century after Christ, Princeton 1950.

Mitchell 1993

S. Mitchell, Anatolia. Land, Men, and Gods in Asia Minor. Volume I: The Celts in Anatolia and the Impact of Roman Rule; Volume II: The Rise of the Church, Oxford 1993.

Rémy 1986

B. Rémy, Centre Jean Palerne, Mémoires VII: Recherches épi­graphi­ques: documents relatifs à l’histoire des institutions et de l’admi­nis­tration de l’empire romain, Saint-Étienne 1986.

Şahin – Can – Işın 1983

S. Şahin – M. K. Can – M. A. Işın, Acht Meilensteine aus Libyssa, Epigr. Anat. 1, 1983, 41–55.

Şahin 1984

S. Şahin, Zwei Meilensteine aus der Gegend von Claudiopolis-Krateia, Epigr. Anat. 3, 1983, 101–105.

Schneider 1982

H. C. Schneider, Altstrassenforschung, Darmstadt 1982.

Sillières 1986

P. Sillières, De la borne milliaire à la dédicace impériale: l’exemple de quel­ques insciptions routières de l’Hispanie Méridionale, RÉA 88, 1986, 351–358.

TIB 4

K. Belke, Tabula Imperii Byzantini 4, Galatien und Lykaonien, Viyana 1984, (Öster. Akad. Wiss., phil.-hist. kl., Bd. 172).

Wiegand 1908

T. Wiegand, Inschriften aus der Levante, Athenische Mitteilungen, 33, 1908, 145–160.

Wesch-Klein 2008

G. Wesch-Klein, Provincia. Okkupation und Verwaltung der Pro­vin­zen des Imperium Romanum von der Inbesitznahme Siziliens bis auf Diokletian, Berlin 2008.

Witschel 2002

C. Witschel, Meilensteine als historische Quelle? Das Beispiel Aquileia, Chiron 22, 2002, 325–393.