Klazomenai’dan İki Adak Yazıtı

Mustafa ADAK   77–81

 

Öz: Klazomenai Kenti’nden günümüze ulaşan yazıt sayısı oldukça kısıtlıdır. Bu epigrafik belgelere 2014 yılı araştırmaları sırasında kopyalanan iki yeni yazıt daha eklenmiştir. Kocadere Köyü’nde ha­­­­ra­­be bir ev­de bulunarak kazı evine getirilen Hellenistik Dönem’e ait bir kaide [Apoll]onios’un hey­­kelini taşımak­taydı (no 1). Memleketi Klazomenai için hayatı boyunca büyük gayret gösteren bu şahıs halk tarafından bir heykelle onurlandırılmıştır. Bir adak yazıtı şeklinde ifade edilmiş yazıt [Apol­l]onios’un kenti için ne tür iyilikler yaptığına dair somut bilgiler içermemektedir. Heykeli di­kil­­diği sırada [Apol­lo]­ni­os’un artık hayatta olmadığı anlaşılmaktadır.

İ.S. 2. yüzyıla ait olan yazıt no. 2 Urla’nın güneyinde Kuşçular civarında anonim bir şahıs tarafın­dan kop­­­­­­yalanmuştır. Olasılıkla sütun bir kaide üzerinde duran yazıt Titus Flavius Sophron tara­fın­dan ka­­­­­leme alın­mıştır. Klazomenai kentinin varlıklı bir vatandaşı olan Sophron panayır başkanı (pan­­e­gy­­­riar­k­hes) olarak atandıktan sonra elinde terazi ile betimlenmiş bir Hermes heykeli adamış­tır. Te­­­ra­zi Hermes’i pazar yerinin ve ticaretin koruyucusu olarak göstermektedir. Sophron bu hey­kel ile pan­egyriakhes olarak yaptığı göreve dikkat çekmek istemiştir. Panegyriarkhes’ler tayin edil­dik­­leri bayram sırasında kentte kuru­lan pazarların düzenli işlemesinden sorumluydular. Taşıdığı Ro­­malı isim­­­­lerden Sophron’un ailesinin Flavius Hanedanlığı sırasında Roma vatandaşlığını elde et­ti­ği anla­şıl­­­­maktadır. Yazıtların çevrileri aşa­ğı­da­ki gibidir:

No. 1: [Halk] kenti için her konuda iyi kişiliğini ortaya koyan Athenago­­ras oğlu –onios’u (adak ola­­rak) dikti.

No. 2: Titus Flavius Sophron panegyriarkhia görevi sırasında Hermes’i terazi ile (adak olarak) dikti.

Anahtar Kelimeler: Klazomenai; Ionia; Adak Yazıtı; Panegyriarkhes; Hermes; Terazi.

 

Kaynakça

Carusi, Isole e peree

C. Carusi, Isole e peree in Asia Minore: contributi allo studio dei rapporti tra poleis insulari e territori continentali dipendenti, Pisa 2003.

de Ligt, Fairs and Markets

L. de Ligt, Fairs and Markets in the Roman Empire. Economic and Social Aspects of Periodic Trade in a Pre-Industrial Society, Amsterdam 1993.

Graf, Nordionische Kulte

F. Graf, Nordionische Kulte. Religionsgeschichtliche und epigraphische Unter­suchungen zu den Kulten von Chios, Erythrai, Klazomenai und Pho­kaia, Rom 1985.

Herrmann 1979

P. Herrmann, Die Stadt Temnos und ihre auswärtigen Beziehungen in hel­lenistischer Zeit, Ist. Mitt. 29, 1979, 239–271.

Holtheide, Römische Bürgerrechtspolitik

B. Holtheide, Römische Bürgerrechtspolitik und römische Neubürger in der Provinz Asia, Freiburg i. Br. 1983 (Hochschulsammlung Philosophie/Ge­schichte 5.)

IErythrai

H. Engelmann – R. Merkelbach, Die Inschriften von Erythrai und Klazo­me­nai, 2 Bde., Bonn 1972 (IK 1-2).

IIlion

P. Frisch, Die Inschriften von Ilion, Bonn 1975 (IK 3).

IKios

Th. Corsten, Die Inschriften von Kios, Bonn 1985 (IK 29).

IKlazomenai

H. Engelmann – R. Merkelbach, Die Inschriften von Erythrai und Klazo­menai, Bd. 2, S. 481539, Bonn 1973 (IK 2).

Jeffery, Local Scripts

L. H. Jeffery, The Local Scripts of Archaic Greece, Oxford 1963.

Koparal 2013

E. Koparal, Teos and Kyrbissos, Olbia 21, 2013, 45–70.

LGPN VA

T. Corsten, A Lexicon of Greek Personal Names VA. Coastal Asia Minor: Pontos to Ionia, Oxford 2010.

Meadows 2009

A. R. Meadows, The Hellenistic Silver Coinage of Clazomenae, in: O. Te­kin (Hrsg.), Ancient History, Numismatics and Epigraphy in the Mediterranean World, Istanbul 2009, 247–262.

Robert, OMS

L. Robert, Opera minora selecta, 7 Bde, Amsterdam 1969–1990.

Wörrle, Stadt und Fest

M. Wörrle, Stadt und Fest im kaiserzeitlichen Kleinasien. Studien zu einer ago­­nistischen Stiftung aus Oinoanda, München 1988 (Vestigia 39).